Overgewicht

Waarom overgewicht niet altijd je eigen schuld is

Ontdek waarom overgewicht vaak wordt beïnvloed door hormonen, genetica en omgeving. Lees hoe het boek Vet Belangrijk misverstanden doorbreekt. 

In onze samenleving wordt overgewicht vaak gezien als een kwestie van wilskracht. “Je moet gewoon minder eten en meer bewegen,” klinkt het advies. Maar wie zich verdiept in de wetenschap achter gewicht, ontdekt al snel dat het veel complexer is. Het boek Vet Belangrijk van Mariette Boon en Liesbeth van Rossum legt dit haarfijn uit: overgewicht is niet altijd je eigen schuld. 

De rol van biologie en hormonen   

Ons lichaam is geen simpele machine die je met een paar aanpassingen in voeding en beweging kunt sturen. Hormonen spelen een cruciale rol in hoe ons lichaam omgaat met energie. Denk aan insuline, leptine en ghreline – hormonen die honger, verzadiging en vetopslag reguleren. Bij sommige mensen werken deze systemen anders, waardoor ze sneller aankomen of moeilijker afvallen. Dit is geen kwestie van luiheid, maar van biologie. 

Daarnaast is er het setpoint-theorie: ons lichaam heeft een soort “voorkeursgewicht” dat het probeert te handhaven. Wanneer je afvalt, gaat je lichaam in de spaarstand. Je stofwisseling vertraagt, je krijgt meer honger, en je lichaam doet er alles aan om terug te keren naar dat setpoint. Dit verklaart waarom diëten vaak niet duurzaam zijn. 

Genetische aanleg 

Genen bepalen voor een groot deel hoe ons lichaam reageert op voeding en beweging. Uit onderzoek blijkt dat genetische factoren tot wel 70% van ons gewicht kunnen beïnvloeden. Sommige mensen hebben simpelweg een aanleg om sneller vet op te slaan. Dit betekent niet dat leefstijl geen rol speelt, maar wel dat de uitgangspositie voor iedereen anders is. 

Omgevingsfactoren 

Naast biologie en genen speelt onze omgeving een enorme rol. We leven in een wereld waarin calorierijke voeding overal beschikbaar is, vaak goedkoper dan gezonde alternatieven. Voeg daar stress, slaaptekort en een drukke agenda aan toe, en je hebt een cocktail die gewichtstoename in de hand werkt. Stress verhoogt bijvoorbeeld het hormoon cortisol, wat vetopslag stimuleert – vooral rond de buik. 

Stop met schuldgevoel 

Het idee dat overgewicht altijd een gevolg is van “slechte keuzes” zorgt voor stigmatisering en schuldgevoel. Mensen met obesitas krijgen vaak te horen dat ze “gewoon moeten afvallen”, terwijl de werkelijkheid veel complexer is. Dit stigma maakt het probleem alleen maar groter: schaamte en stress kunnen leiden tot emotie-eten, waardoor de vicieuze cirkel in stand blijft. 

Wat kunnen we wél doen? 

De boodschap van Vet Belangrijk is duidelijk: begrip en kennis zijn de sleutel. In plaats van te oordelen, moeten we kijken naar de onderliggende oorzaken en oplossingen op maat bieden. Dat betekent: 

• Medische begeleiding: Soms is medicatie of een behandeling nodig om hormonen in balans te brengen. Lees hier meer over onze medische methode.

• Leefstijlinterventies: Niet als straf, maar als ondersteuning – inclusief aandacht voor slaap, stress en mentale gezondheid. 

Minder stigma: Overgewicht is een gezondheidsprobleem, geen karakterfout. 

Conclusie 

Overgewicht is niet altijd je eigen schuld. Het is het resultaat van een complexe interactie tussen biologie, genen en omgeving. Door deze kennis te omarmen, kunnen we een samenleving creëren waarin mensen met overgewicht niet worden veroordeeld, maar geholpen. Want uiteindelijk gaat het niet om uiterlijk, maar om gezondheid en kwaliteit van leven.